Posiedzenie Rady Ochrony Pracy
w dniu 13 maja 2004 r.
"Bezpieczeństwo pracy w rolnictwie"
Wymienioną tematykę Rada Ochrony Pracy rozpatrywała na posiedzeniu 13 maja br. Obrady Prowadził Przewodniczący Rady Ochrony Pracy Poseł Zbigniew Janowski.
Omawiane zagadnienia zawarte zostały w następujących, udostępnionych materiałach:
- "Przedsięwzięcia podejmowane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz poprawy warunków pracy w rolnictwie" (materiał MRiR Wsi),
- "Warunki pracy w rolnictwie w szczególności w zakresie bezpieczeństwa pracy" (materiał Państwowej Inspekcji Pracy),
- "Wypadki przy pracy i choroby zawodowe rolników oraz działania prewencyjne Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w 2003 roku" (materiał KRUS).
Wprowadzenia do materiału Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokonała Małgorzata Bladowska Naczelnik Wydziału Spraw Społeczno-Zawodowych Departamentu Infrastruktury Wsi i Komunikacji Społecznej, a do materiału Państwowej Inspekcji Pracy dokonał Tomasz Gdowski Zastępca Głównego Inspektora Pracy. Natomiast wprowadzenia do materiału KRUS dokonał Henryk Jaworski Dyrektor Biura i Rehabilitacji Centrali KRUS.
Wprowadzający do materiałów podkreślali, że warunki pracy w rolnictwie są uwarunkowane wieloma czynnikami, wynikającymi z sezonowości pracy, rodzaju zastosowanej techniki a także z bezpośredniego działania warunków atmosferycznych. Wymienione czynniki przy jednoczesnym braku nawyków bezpiecznej pracy oraz brakach edukacyjnych u rolników, stanowią potencjalne źródło zagrożeń wypadkowych i narażenia na choroby zawodowe.
Ze statystyk KRUS wynika, że populacja rolników indywidualnych w Polsce generuje aż 28 % ogólnej liczby wypadków i 35 % wypadków śmiertelnych. Jednocześnie należy uwzględnić, że dane KRUS obejmują jedynie około 1,6 mln rolników ubezpieczonych w Kasie i tylko te wypadki, które spowodowały trwały i długotrwały uszczerbek na zdrowiu skutkujący wypłatą odszkodowań z tytułu wypadków. Gdyby natomiast przyjąć system ewidencjonowania wypadków przy pracy pracowników ubezpieczonych w ZUS, gdzie rejestracji podlegają wypadki powodujące nawet jeden dzień niezdolności do pracy i uwzględnić wypadki, które zdarzają się w pozostałej 60-cio procentowej grupie rolników nie ubezpieczonych w KRUS, to liczba wypadków w rolnictwie byłaby wielokrotnie wyższa.
Przyczynami wypadków są przede wszystkim następujące okoliczności:
- stosowanie niebezpiecznych metod pracy i brak świadomości istniejących zagrożeń wraz z ich lekceważeniem,
- brak osłon ruchomych części maszyn oraz brak nawyku stosowania środków ochrony pracy,
- wykonywanie napraw sprzętu we własnym zakresie bez odłączania napędu lub zasilania elektrycznego,
- brak odpowiedniego zaplecza technicznego do wykonywania napraw sprzętu rolniczego,
- zmiany kierunków produkcji bez przygotowania wcześniej należytego zaplecza technicznego,
- starzenie się i zużycie eksploatacyjne środków produkcji,
- stosowanie niebezpiecznego sprzętu wykonanego we własnym zakresie lub sprowadzanego z zagranicy,
- brak wśród rolników rozpoznania stanu swojego zdrowia i wykonywanie pracy mimo istniejącej choroby,
- wykonywanie prac przez osoby starsze i powierzanie dzieciom prac, których nie powinny wykonywać.
Natomiast przyczynami występowania chorób zawodowych są przede wszystkim pył rolniczy, kontakt ze zwierzętami domowymi i dzikimi oraz ukąszenia przez kleszcze. Tak z materiałów Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak również KRUS i Państwowej Inspekcji Pracy wynika, że właściwie nie istnieje możliwość poddania nawet jednorazowym szkoleniom z zakresu bhp ponad trzymilionowej populacji rolników, dlatego tez istnieje konieczność oddziaływania w zakresie bhp za pośrednictwem prasy, radia i telewizji, wydawania ulotek, organizowania wystaw, targów itp. Dobrą formą są konkursy np.: "Bezpieczne gospodarstwo rolne", czy "Piękna i bezpieczna zagroda".
Popularyzacja wiedzy jest najlepszą drogą do poprawy warunków pracy, a działania związane z promocja zdrowia, profilaktyką oraz dostępnością i właściwą opieką zdrowotną powinny warunkować zmniejszenie wypadkowości w pracy oraz polepszenie stanu zdrowia mieszkańców obszarów wiejskich.
Istotnymi działaniami przyszłościowymi jest włączenie w programy nauczania w wiejskich szkołach podstawowych i gimnazjach oraz w szkołach rolniczych zagadnień związanych z bezpiecznymi metodami pracy w rolnictwie, a ponadto prowadzenie szkoleń w tym zakresie dla młodych rolników, sołtysów, członków izb i organizacji rolniczych. W wyniku prowadzonej dyskusji nad przedłożonymi materiałami ustalono, że na kolejnym posiedzeniu zostanie przedłożony projekt stanowiska Rady Ochrony Pracy dotyczący bezpieczeństwa pracy w rolnictwie.
Natomiast na obecnym posiedzeniu Rada przyjęła stanowisko w sprawie zagrożeń zawodowych i stanu bezpieczeństwa w górnictwie rud miedzi. Zagadnienia te były omawiane 7 - 8 kwietnia br. na wyjazdowym posiedzeniu Rady w Lubinie.
Warszawa, 24 maja 2004 r.